ბორა


ბორა გავრცელებულია ევროპაში, აზიის მნიშვნელოვან ნაწილში, ჩრდ. აფრიკაში, კანარისა და მწვანე კონცხის კუნძულებზე.

საქართველოს ფარგლებში ბორა გვხდება თითქმის ყველგან. ი. ჩხიკვიშვილს (1950) ეს ფრინველი მიაჩნია შესაძლებელ მობუდარ ფორმად, ხოლო გ. დემენტიევი და სხვანი (1951) ბორას თვლიან შესაძლებელ მობინადრედ იმის საფუძველზე, რომ ამ ფრინველის ეგზემპლარები ზამთარში მოპოვებულია რიონის ხეობასა და თელავის მიდამოში. ვერტიკალურად ვრცელდება 2400 მ – მდე.

მისი სხეულის საერთო სიგრძე აღწევს – 58-61 სმ-მდე. აქვს ორკაპა ბოლო, შედარებით გრძელი (47,5-53 სმ) და ფართო ფრთები, რომელთა შლილი 150-170 სმ-ს უდრის. ფრინველი მოწითალო-მურა ფერისაა.

ბინადრობს ტყეში, მეტწილად სანაპირო ზონაში. აპრილში დებს 2 – 3 კვერცხს. კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 30 დღემდე. ძირითად საკვებს შეადგენენ მცირე ზომის მღრნელები და ფრინველები, ხვლიკები, მწერები, მძორი.

ცნობილია ბორას ორი ქვესახე, რომელთაგან საქართველოში გვხდება ჩვეულებრივი ბორა - Milvus milvus milvus

ფორუმზე განხილვა

ჭილყვავი

ჭილყვავი გავრცელებულია ევროპაში, გარდა უკიდურესი ჩრდილო ნაწილისა, აზიაში, ჩრდილო ნაწილისა და ტროპიკული მხარის დიდი ნაწილის გამოკლებით, ალჟირში, ჩრდ. ეგვიპტეში.

საქართველოს ფარგლებში ჭილყვავი მოიპოვება თითქმის ყველგან. აღმოსავლეთ საქართველოში იგი გვხდება როგორც მობინადრე, ხოლო დასავლეთ საქართველოში – როგორც მოზამთრე ფორმა. ვერტიკალურად ვრცელდება 1500 მ – მდე.

ჭილყვავი ბინადრობს ტყეთა სანაპიროებზე, ჭალებში, ბაღებში, პარკებში, ველებსა და მინდვრებში. ბუდეს ჩვეულებრივად იკეთებს მსხვილსა და მაღალ ხეებზე. მარტის დამლევს დებს 2 – 7 კვერცხს. კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 20 დღემდე. საკვებს შეადგენენ მწერები და მათი მატლები, თაგვისებური მღრნელები, კულტურულ მცენარეთა თესლები, სიმინდი, მზესუმზირა, აზიანებს საზამთროს, ნესვს, კარტოფილს. მავნე მწერებისა და თაგვისებური მღრნელების მასობრივათ განადგურებით ჭილყვავს მნიშვნელოვანი სარგებლობა მოაქვს სახალხო მეურნეობისათვის. ასევე ერთგვარი ზიანი მოაქვს სოფლის მეურნეობისათვის კულტურულ მცენარეთა კენკვით, მაგრამ ეს ზიანი უმნიშვნელოა იმ სარგებლობასთან, რასაც იგი ამავე მეურნეობას აძლევს.

ცნობილია ჭილყვავის სამი ქვესახე, რომელთაგან საქართველოში მოიპოვება ჩვეულებრივი ჭილყვავი – Corvus frugilegus frugilegus

ფორუმზე განხილვა

ფსოვი

ფსოვი, რომელიც ცნობილია თეთრკუდა არწივის სახელითაც, ვრცელდება ევროპაში, გარდა პირინეის ნახევარკუნძულისა, აზიაში, ჩრდ. აფრიკასა და ს. – დ. გრენლანდიაზე.

საქართველოს ფარგლებში ფსოვი გვხდება თითქმის ყველგან მობინადრე ფრინველის სახით. ვერტიკალურად ვრცელდება 2000 მ – მდე.

ბუდეს იკეთებს ხეზე, ზოგჯერ კლდის ნაპრალში, ზღვებისა და ტბების სანაპიროებზე, მდინარეთა ხეობებში. მარტში დებს 1 – 3 კვერცხს. კრუხობა გრძელდება 32 დღემდე. საკვებს შეადგენენ თევზები. იგი ჭამს აგრეთვე ძაღლებს, კატებს, მღრნელებსა და ფრინველებს, ზოგჯერ ქვეწარმავლებსაც.

ცნობილია ფსოვის რამდენიმე ქვესახე. რომელთაგან საქართველოში მოიპოვება ჩვეულებრივი ფსოვი – Haliaeetus albicilla albicilla

ფორუმზე განხილვა

სანადირო კარაბინი ОП-СКС

სანადირო კარაბინი ОП-СКС შექმნილია სიმონოვის ცნობილი თვითდამტენი კარაბინ СКС-45-ის ბაზაზე, გამოიყენებს 7,62х39-ის ყალიბის ვაზნებს და განკუთვნილია მსხვილ და საშუალო ზომის ნადირის მოსაპოვებლად.
მისი მასა ოპტიკის გარეშე შეადგენს 3,75კგ-ს, ხოლო სიგრძე 1025მმ.
მცველი ალმისებურია და განლაგებულია სასხლეტის საფარში.
მჭიდი ფიქსირებული აქვს და განკუთვნილია 10 ვაზნაზე.
ღია სამიზნე რეგულირდება ორ სიბრტყეში, აქვს სამიზნე თამასა, ხოლო სასროლი მანძილია 100-დან 1000მ-მდე.
შეიძლება დაუყენდეს ოპტიკური სამიზნე და ამასთან, ამ უკანასკნელის მოუხსნელადაც ვაწარმოოთ დამიზნებით გასროლა.

ფორუმზე განხილვა

E.J. Churcill group, Ltd

ფირმა დაარსებულია ედვინ ჯონ ჩერჩილის მიერ 1891 წელს ლონდონში. ამ პერიოდისათვის ედვინი უკვე მაღალი კლასის ოსტატად იყო აღიარებული. პირველი აღიარება მან ჯეფერთან და ბეიკერთან მუშაობისას მიიღო.
მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოდან ჩერჩილის თოფები წარმატებით კონკურირებდა ჰოლანდისა და პერდეს თოფებთან სპორტული შეჯიბრებების დროს.

ჩერჩილის პირველი თოფები მხოლოდ ლულათა ჰორიზონტალური წყობით გამოდიოდა(უმეტესად შიდა ჩახმახებზე). ვერტიკალურები ცოტა მოგვიანებით გამოჩნდა.
ჰარი ჩერჩილი(დამფუძნებლის შვილი) წარმატებით გამოდიოდა სპორტულ შეჯიბრებებზე და კარგად წარმოადგენდა ფირმის პროდუქციას, რითაც ხელს უწყობდა საოჯახო ბიზნესის განვითარებას.
1910 წელს ფირმაში მოდის დამფუძნებლის ძმისშვილი რობერტი(ამ დროისათვის ჰარი ჩერჩილი გარდაცვლილი იყო), რომლის მმართველობის დროსაც ფირმა უპირატესად სანადირო პროდუქციაზე აკეთებს აქცენტს (სპორტულების გამოშვება არ შეუწყვეტია).

რობერტ ჩერჩილი ბრწყინვალე მსროლელი იყო და შესაბამისად თოფებისადმი მაღალ მოთხოვნებს აყენებდა. მას კარგად ესმოდა რა იყო საჭირო წარმატებული გასროლისათვის. ყველაფერმა ამან პროდუქციის ხარისხისადმი განსაკუთრებული ყურადღება განაპირობა. შედეგად ფირმამ ბაზრის საკმაოდ დიდი სეგმენტის მოპოვება შეძლო და ლონდონის 10 საუკეთესო მწარმოებელთა რიგში შევიდა.
ჩერჩილის თოფები შედარებით მცირე წონითა და მოკლე ლულებით გამოირჩეოდნენ. მაგალითად მოდელი Churcill xxv-ის ლულების სიგრძე საშუალოდ 635მმ-ს შეადგენდა. ეს ლულები 12, 16 და 20 ყალიბის გამოდიოდა.
მეოცე საუკუნის მიწურულს საწარმო მჭიდროდ იყო დაკავშირებული სხვა ლონდონურ ფირმებთან. 1971 წელს ის გაერთიანდა გრანტისა და ლანგის ტანდემთან, მაგრამ სავაჭრო მარკა შეინარჩუნა. გარკვეული წლების შემდეგ ჩერჩილი კვლავ დამოუკიდებელი მწარმოებელი ხდება.
მოკლედ მოგახსენებთ რამდენიმე თანამედროვე მოდელის შესახებ:

ძალიან ელეგანტურია ჩერჩილის Premiere სერიის გლუვლულიანები, რომლებიც 12 და 20 ყალიბის გამოდის. შემკვეთის სურვილისამებრ შეიძლება დამზადდეს 16 ან 28 ყალიბიც. მათი საკეტები გვერდით დაფებზეა განლაგებული განურჩევლად იმისა ლულათა წყობა ვერტიკალურია თუ ჰორიზონტალური. გლუვლულიანების ლულათა სიგრძე შემკვეთის სურვილისამებრ 711მმ,762მმ ან 635მმ-ა; სავაზნის სიგრძე 70მმ ან 76მმ;
აღნიშვნის ღირსია ის გარემოება, რომ ინგლისში ჯერ კიდევ პოპულარულია 65მმ-იანი სავაზნე. შემკვეთის სურვილისამებრ, ჩერჩილი ასეთი სავაზნითაც უშვებს თავის ნაწარმს. ყველა ლულა გამოცდილია მაღალ წნევებზე(1200კგ/სმ2).
12 ყალიბის Premiere-ის ჰორიზონტალურები 2,89კგ-ს იწონიან, 20 ყალიბისა_ 2,66კგ-ს. ვერტიკალურებს კი ცოტათი მეტი წონა აქვთ.

ჩერჩილის imperial – ის სერიის თოფების საკეტები დამოუკიდებელ საფუძველზეა და შესრულებულია სტილში Round Bodi, რაც გულისხმობს კალაპოტის მომრგვალებულ ფორმებს.
ჩერჩილის გლუვლულიანებს, კარაბინებსა და შტუცერებს გრავირებას უკეთებენ ცნობილი ოსტატები პეტერ კუსაკი და ფილიპ გრიფნი.

ფორუმზე განხილვა

ყვავი

ყვავი მოიპოვება ევროპაში, აზიის დიდ ნაწილში (გარდა ტროპიკულისა), ეგვიპტეში, ჩრდ. ამერიკის ბორეალურ ნაწილში.

საქართველოს ფარგლებში ყვავი გვხდება თითქმის ყველგან როგორც მობუდარი ფრინველი. ვერტიკალურად ვრცელდება 800 მ – მდე.

ბინადრობს ტყეებში, ჭალებში, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოში, ბაღებში, ველებზე განცალკევებულად მდგომ ხეებზე. ბუდეს იკეთებს მაღალ ხეებზე. ბუდის მშენებლობაში აქტიურ მონაწილეობას ღებულობს მამალიც. მარტის დამლევს დედალი დებს 4 – 5 კვერცხს. კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 17 – 19 დღემდე. საკვებს შეადგენენ მწერები და მათი მატლები, ჭიები, ლოკოკინები, თაგვისებური მღრნელები, განსაკუთრებით კი მათი წრუწუნები, მცირე ზომის ფრინველის ბარტყები და კვერცხები, ზოგჯერ თავს ესხმის შინაურ ქათმის წიწილებს; ჭამს ბაყაყებს, ხვლიკებს, მცენარეთა თესლებს, ნაყოფებს. რიგ ადგილებში ყვავს სარგებლობა მოაქვს მავნე მღრნელებისა და მწერების განადგურებით, მაგრამ მასვე ზიანი მოაქვს სანადირო მეურნეობისათვის სარეწაო ფრინველების კვერცხებისა და მართვეთა განადგურებით.

ცნობილია ყვავის ორი ჯგუფი: რუხი ყვავი და შავი ყვავი.
თითოეული მათგანი თავის მხრივ აერთიანებს რამდენიმე ქვესახეს. მათ შორის საქართველოში გვხდება:
აღმოსავლური რუხი ყვავი – Corvus corone scharpii რომელიც გავრცელებულია მთელ საქართველოში როგორც მობინადრე ფორმა.
ჩვეულებრივი შავი ყვავი – Corvus corone corone ი. ჩხიკვიშვილის (1951) გადმოცემით გვხდება აღმოსავლეთ საქართველოში როგორც მიმომფრენი ფრინველი. შავი ყვავის ერთი ეგზემპლარი მოპოვებული იყო 1953 წელს ლაგოდეხის რაიონში (რ. ჟორდანია). დემენტიები და სხვანი (1954) კავკასიაში შავი ყვავის არსებობას უარყოფენ.

ფორუმზე განხილვა

ჭკა

ჭკა ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, გარდა უკიდურესი ჩრდილო ნაწილისა, აზიაში, ჩრდილო ნაწილისა და ტროპიკული მხარის გამოკლებით, ჩ. – დ. აფრიკაში.

საქართველოს ფარგლებში ჭკა მოიპოვება მრავალ ადგილას. აღმოსავლეთ საქართველოში იგი გვხდება როგორც მობუდარი, ხოლო დასავლეთ საქართველოში – როგორც მოზამთრე. ვერტიკალურად ვრცელდება 2500 მ – მდე.

ჭკა ბინადრობს ტყეეში, ჭალებში, ბაღებში, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოში, პარკებში, ძველ სამრეკლოებზე. ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში, ზოგჯერ სოროში, გამოქვაბულში, კლდის ნაპრალში, ქბის ყორეში, ხიდის ქვეშ, ძველ შენობათა ნანგრევებში. ზოგჯერ ქალაქის მაღაზიების აბრების უკან. აპრილში დებს 4 – 7 კვერცხს. კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 20 დღემდე. საკვებს შეადგენენ მწერები.

მავნე მწერების მასობრივად განადგურებით ჭკას სახალხო მეურნეობისათვის შესამჩნევი სარგებლობა მოაქვს. ერთგვარ ზიანს აყენებს ბოსტნეულის მეურნეობას.

ცნობილია ჭკას რამდენიმე ქვესახე, რომელთაგან საქართველოში გვხდება ჩვეულებრივი ჭკა – Corvus monedula monedula

ფორუმზე განხილვა

მცირე ჭრელი კოდალა

მცირე ჭრელი კოდალა გვხდება ევროპაში, აზიის დიდ ნაწილში, ალჟირში.

საქართველოს ფარგლებში მცირე ჭრელი კოდალა მოიპოვება თითქმის ყველგან მობინადრე ფრინველის სახით. გვხდება უმნიშვნელო რაოდენობით. ვერტიკალურად ვრცელდება 2000 მ – მდე.

ეს ფრინველი ბინადრობს ტყეებში. ჭალებში, ბაღებში. ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში. მაისის პირველ ნახევარში დებს 5 – 9 კვერცხს. კრუხობა გრძელდება 14 დღემდე. ძირითად საკვებს შეადგენენ მწერები. მცირე ჭრელ კოდალას მწერების დიდი რაოდენობით განადგურებით სახალხო მეურნეობისათვის სარგებლობა მოაქვს.

ცნობილია ამ ფრინველის რამდენიმე ქვესახე, რომელთაგან საქართველოში გვხდება კავკასიური მცირე ჭრელი კოდალა – Dendrocopos minor colchicus

ფორუმზე განხილვა

ყორანი

ყორანი გავრცელებულია ევროპაში, აზიის უმეტეს ნაწილში (გარდა ტროპიკულისა), ჩრდ. აფრიკასა და ჩრდ. ამერიკაში.

საქართველოს ფარგლებში ყორანი მოიპოვება ყველგან როგორც მობუდარი ფრინველი. ვერტიკალურად ვრცელდება 2000 მ – მდე.

ბინადრობს ტყეებში. ბუჩქნარებში. ველებზე, მთიან ადგილებში, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოში. ბუდეს იკეთებს მსხვილტანიანსა და მაღალ ხეზე, მეტწილად წვეროსთან ახლოს, ჩვეულებრივ მიწიდან 20 – 30 მ – ის სიმაღლეზე. თებერვლის დამლევს დებს 4 – 7 კვერცხს. კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 21 დღემდე. კრუხად მორიგეობით ჯდება ორივე მშობელი, თუმცა ზოგი ავტორი ამ აზრს არ იზიარებს. საკვებს შეადგენს მძორი, მწერები, ლოკოკინები, მღრნელები, მცირე ზომის ფრინველები, ზოგჯერ უკანასკნელთა კვერცხები და მართვეები. მავნე მღრნელებისა და მწერების განადგურებით ყორანს სახალხო მეურნეობისათვის გარკვეული სარგებლობა მოაქვს. ამასთან იგი იკვებება რა მძორით, მნიშვნელოვან „სანიტარულ“ სამსახურს უწევს მოსახლეობას.

ყორნის სიცოცხლის ხანგრძლივობა აღწევს 70 წლამდე.

ცნობილია ამ ფრინველის რამდენიმე ქვესახე, რომელთაგან საქართველოს ფარგლებში გვხდება ევროპული ყორანი – Corvus corax corax

ფორუმზე განხილვა

საშუალო კოდალა

საშუალო კოდალა გავრცელებულია დას. და შუა ევროპაში, მცირე აზიაში, კავკასიაში, ირანში.

საქართველოს ფარგლებში საშუალო კოდალა მოიპოვება თითქმის ყველგან როგორც მობინადრე ფრინველი. ვერტიკალურად ვრცელდება 2000 მ – მდე.

საშუალო კოდალა ბინადრობს ტყეებში, ჭალებში, ბუჩქნარებში, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოში. ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში. მაისში დებს 3 – 4 კვერცხს. კრუხობა გრძელდება 14 დღემდე. საკვებს შეადგენენ მწერები.
ცნობილია საშუალო კოდალას რამდენიმე ქვესახე, რომელთაგან საქართველოს ფარგლებში გვხდება კავკასიური საშუალო კოდალა – Dendrocopos medius caucasicus

ფორუმზე განხილვა